Vrijstelling is geen vrijspel: de belangrijkste valkuilen bij de nieuwe regels

Op 1 maart trad de nieuwe versie van het vrijstellingsbesluit in werking. Met deze hervorming wordt het aantal handelingen dat zonder vergunning kan worden uitgevoerd verder uitgebreid. Dat betekent echter niet dat alle verplichtingen automatisch wegvallen. Integendeel: ook bij vrijgestelde handelingen blijven tal van randvoorwaarden en verordeningen onverkort van toepassing. Het is daarom belangrijk om een aantal nuances scherp te houden. De vrijstelling heeft uitsluitend betrekking op de vergunningsplicht, niet op andere regelgeving. 

Bij de vorige versies van het vrijstellingsbesluit bleek al dat een correcte interpretatie niet eenvoudig was. Voorschriften, geldende verordeningen, erfgoed, enzovoort blijven bepalend voor de toepasbaarheid van een vrijstelling. Vandaag zien we dat de overheid en de media de uitbreidingen van de vrijstellingen wel communiceren, maar niet verwijzen naar de voorwaarden en uitzonderingen die blijven gelden. Hierdoor ontstaat het risico dat burgers en uitvoerders denken dat een handeling van alle regels volledig vrijgesteld is, terwijl dit niet altijd het geval is. 

Wat blijft verplicht ondanks de vrijstelling? 

• Een bijzonder belangrijke en nieuwe nuance betreft de rol van de architect. Hoewel bepaalde werken, zoals binnenverbouwingen, gevelwijzigingen met stabiliteitswerken of het plaatsen van schuilhokken tot 80 m², van de vergunningsplicht vrijgesteld kunnen zijn, betekent dit niet dat ze zonder architect moeten worden uitgevoerd. Het is nog steeds aangewezen om de architect te betrekken bij werken met impact op de stabiliteit.
• Ook de gewestelijke hemelwaterverordening mag men niet vergeten. Bij bijvoorbeeld binnenverbouwingen met werken aan de afwatering ontslaat dit de bouwheer niet van de verplichting om het hemelwater correct te beheren. De regelgeving rond hergebruik, infiltratie en bufferingen van hemelwater blijven gelden. Het goed aftoetsen van deze verordening is dus van belang.
• Daarnaast blijft ook de regelgeving rond brandveiligheid onverminderd van toepassing. Vrijgestelde handelingen moeten nog steeds voldoen aan de brandpreventienormen, zoals de vereisten voor compartimentering, evacuatievoorzieningen, brandwerende materialen en detectiesystemen.
• Ook de toegankelijkheidsverordening blijft volledig gelden. Er moet nog steeds worden voldaan aan de bepalingen rond toegankelijkheid, zeker bij publiek toegankelijke gebouwen of gemeenschappelijke delen. Toegankelijkheidseisen blijven verplicht zodra de toepassingscriteria worden bereikt. De vrijstelling verandert hier niets aan. Zelfs kleine aanpassingen kunnen gevolgen hebben voor de toegankelijkheid, waardoor een grondige toetsing noodzakelijk blijft.
• Vervolgens mag men het risico op verzekeringsproblemen niet onderschatten. Vrijgestelde werken die niet volgens de geldende normen worden uitgevoerd of waarbij ten onrechte geen architect, brandweeradvies of technische toetsing werd ingeschakeld, kunnen ertoe leiden dat schade, calamiteiten, ongevallen, … niet gedekt wordt door de verzekeraar. De verzekeraars zouden de tussenkomst kunnen weigeren wanneer de zorgvuldigheidsplicht niet werd nageleefd.  

Wat betekent dit voor jouw project? 

Dit zijn slechts een deel van de nuances waarmee men nog steeds rekening moet houden. Hoewel het vrijstellingsbesluit duidelijk meer mogelijkheden biedt, blijft het dus essentieel om elke situatie in haar volledige regelgevende context te bekijken. Vrijstellingen nemen de vergunningsplicht weg, maar nooit de verantwoordelijkheid om aan de zorgvuldigheidsplicht of alle overige regelgeving te voldoen. Een vrijstelling is geen vrijspel. 

Twijfel je of een geplande handeling werkelijk vrijgesteld is en aan welke voorwaarden ze moet voldoen? Neem dan zeker contact op met ons of met het lokaal bestuur voor een correcte, volledige en toekomst zekere beoordeling. 
 

Contacteer onze experten